BOTANISCHE BIOGRAFIE VAN NEDERLAND

Planten vertellen het levensverhaal van Nederland


VOC- en WIC-tijd (17e en 18e eeuw) en de

 koloniale periode (19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw).


---------VISIE---------



#1. Introductie

Planten vertellen het levensverhaal van Nederland

Planten hebben Nederland gevormd. Ze vormden de basis voor de handel in voedselgewassen, medicijnen, kleurstoffen en specerijen en leverden daarmee een belangrijke bijdrage aan onze welvaart, cultuur en landschap.


Achter iedere plant schuilt een verhaal: over mensen, wereldwijde uitwisseling van kennis, nieuwsgierigheid, handel en de geschiedenis van de VOC- en WIC-periode en de daaropvolgende koloniale tijd.


Toch is het besef van deze invloed grotendeels verdwenen.

Verhalen, tekeningen en botanische collecties liggen verspreid over archieven, bibliotheken en musea en worden zelden in hun onderlinge samenhang verteld.


Met de Botanische Biografie van Nederland brengen we deze verhalen opnieuw samen.


Niet als een traditionele geschiedenis, maar als een levend verhaal waarin planten de hoofdrol spelen en zichtbaar wordt hoe zij onze geschiedenis, samenleving, cultuur, landschap en identiteit hebben gevormd.

#2. Missie en Visie

Missie

De Botanische Biografie van Nederland wil opnieuw bewustzijn creëren over de fundamentele invloed van planten op onze geschiedenis, samenleving, economie, cultuur, landschap en identiteit.


Tegelijkertijd onderzoeken we de rol van lokale plantenkennis bij het ontdekken, gebruiken, verbeelden en verspreiden van planten. Daarmee krijgen inheemse gemeenschappen, tot slaaf gemaakte mensen en andere lokale kennisdragers opnieuw een plaats in het verhaal.


Wij zien botanisch erfgoed als gedeeld cultureel erfgoed. Daarom verbinden we Nederlandse collecties met de landen waar zij zijn ontstaan en bouwen we aan een internationaal netwerk waarin onderzoekers, kunstenaars, erfgoedinstellingen en lokale gemeenschappen samen nieuwe kennis, verhalen en hedendaagse betekenis toevoegen aan dit erfgoed.

Visie
De Botanische Biografie nodigt uit om vanuit planten opnieuw te kijken naar onze geschiedenis en gedeelde culturele samenleving.


Botanisch erfgoed wordt niet alleen bewaard of getoond, maar opnieuw onderzocht, geïnterpreteerd en beleefbaar gemaakt.


Historische bronnen worden verbonden met hedendaagse kunst, lokale gemeenschappen, biodiversiteit en actuele maatschappelijke vragen.


Zo ontstaat een meerstemmige geschiedenis waarin planten de hoofdrol spelen.


#3. Verkennen - Verbinden - Verrijken

De Botanische Biografie van Nederland bestaat uit drie samenhangende onderdelen: Verkennen, Verbinden en Verrijken. Samen maken zij het Nederlandse botanische erfgoed toegankelijk, brengen zij verspreide kennis met elkaar in verband en geven zij het verleden een nieuwe betekenis voor de samenleving van nu.

- VERKENNEN -

De Tijdlijn vormt het fundament van de Botanische Biografie. Zij brengt honderden jaren botanische geschiedenis samen in één overzicht en maakt direct zichtbaar hoe planten, wetenschap, kunst, handel, kolonialisme, slavernij, contractarbeid, biodiversiteit en maatschappelijke ontwikkelingen met elkaar verweven zijn. Waar kennis nu vaak verspreid is over boeken, archieven en musea, biedt de tijdlijn een helder overzicht waarin botanische topstukken en historische gebeurtenissen in hun onderlinge samenhang zichtbaar worden.

- VERBINDEN -

De Botanische Bieb brengt verspreide botanische collecties, historische boeken, plantenillustraties, archieven, verhalen en onderzoek digitaal samen op één centrale plek. Bezoekers kunnen bladeren door de collectie, verbanden ontdekken tussen verschillende bronnen en zich verdiepen in de verhalen achter planten, kunstenaars, onderzoekers en lokale kennisdragers. Zo ontstaat een levende, groeiende kennisomgeving waarin erfgoed niet langer versnipperd is, maar met elkaar verbonden wordt.

- VERRIJKEN -

De Botanische Verbeelding geeft botanisch erfgoed een nieuwe betekenis door participatie, handwerk, kunst en immersieve beleving met elkaar te verbinden. Inwoners en lokale kunstenaars maken samen een eigentijdse verbeelding van historisch botanisch erfgoed. Deze handgemaakte kunstwerken vormen de basis voor tentoonstellingen, boeksculpturen en multimediale projecties, waardoor bezoekers niet alleen naar het verleden kijken, maar het kunnen ervaren, bespreken en er zelf onderdeel van worden.

#4. Waarom een Botanische Biografie?

Nederland kent een rijke geschiedenis van steden, buitenplaatsen, kunst, wetenschap en handel. Minder zichtbaar is dat planten daarin een fundamentele rol hebben gespeeld. Ze leverden voedsel, medicijnen, kleurstoffen, specerijen en handelsgewassen en vormden de basis voor internationale handelsnetwerken, wetenschappelijk onderzoek en botanische collecties.


Vanaf de zestiende eeuw ontstond een grote belangstelling voor planten uit alle delen van de wereld. Europese onderzoekers, botanici, kunstenaars, verzamelaars, handelaren en ontdekkingsreizigers gingen op zoek naar soorten met een geneeskrachtige, economische, sierlijke of wetenschappelijke waarde. Planten werden verzameld, bestudeerd, beschreven, gedroogd, getekend, geschilderd, verhandeld en gekweekt. Deze eeuwenlange zoektocht leidde tot indrukwekkende botanische collecties met duizenden planten, die vandaag de dag een belangrijk onderdeel vormen van ons culturele erfgoed.


Achter deze collecties gaan verhalen schuil over nieuwsgierigheid, samenwerking en kennisuitwisseling, maar ook over kolonialisme, slavernij, contractarbeid en ongelijke machtsverhoudingen.

Veel botanisch erfgoed is bewaard gebleven in musea, bibliotheken, archieven, herbaria en botanische tuinen. De samenhang tussen deze collecties is echter grotendeels uit beeld verdwenen.


Daardoor is ook het besef vervaagd dat planten niet alleen onderwerp waren van wetenschappelijk onderzoek, maar mede de geschiedenis van Nederland hebben gevormd.


De Botanische Biografie van Nederland brengt deze verspreide verhalen opnieuw samen. Door botanisch erfgoed, historisch onderzoek, hedendaagse kunst en participatie te verbinden, ontstaat een nieuwe manier om naar onze geschiedenis te kijken: vanuit verschillende perspectieven en met bijzondere aandacht voor lokale plantenkennis die lange tijd onderbelicht is gebleven.


Zo ontstaat een levende biografie waarin planten de hoofdrol spelen en waarin verleden en heden met elkaar worden verbonden.


#5. Wat is een Botanische Biografie?

Een Botanische Biografie beschrijft en verbeeldt de geschiedenis van een provincie alsof het een levend wezen is, met planten als hoofdpersoon. Iedere provincie bezit een eigen botanisch levensverhaal. Door botanisch erfgoed, historisch onderzoek, landschappen en hedendaagse kunst met elkaar te verbinden, ontstaat een nieuwe manier om naar de geschiedenis van een provincie te kijken.


De Botanische Biografie vertelt het levensverhaal van een provincie vanuit drie samenhangende perspectieven. Samen vormen zij één botanisch levensverhaal.

#6. Perspectieven

#7. Onderzoeksvraag


Daarbij onderzoeken we de vraag: welke rol speelde lokale plantenkennis van inheemse gemeenschappen, tot slaaf gemaakte mensen en andere lokale kennisdragers bij de manier waarop planten werden ontdekt, gebruikt, verbeeld en verspreid tijdens de VOC/WIC-periode

en de daaropvolgende koloniale tijd?

# Perspectief 1

Getekende en gedroogde planten


Welke rol speelde lokale plantenkennis bij het ontdekken, beschrijven en vastleggen van planten?

# Perspectief 2

Gewassen


Welke rol speelde lokale plantenkennis bij de economische toepassing en wereldwijde verspreiding van gewassen?

# Perspectief 3

Levende planten


Welke rol speelde lokale plantenkennis bij de introductie, acclimatisatie en verspreiding van niet Europese planten in Nederland?

#8. Thema’s

De drie perspectieven bepalen wat wordt onderzocht. De onderzoeksvraag bepaalt waar vanuit naar het erfgoed wordt gekeken. Vijf samenhangende onderzoeksthema’s lopen door alle drie de perspectieven heen.

# Thema 1

Botanische kunstenaars en onderzoekers


Wie brachten planten in beeld, verzamelden kennis en droegen bij aan de ontwikkeling van botanische wetenschap, kunst en collecties?


Daarbij wordt gekeken naar bekende én minder bekende kunstenaars, botanici, verzamelaars, amateurs, illustratoren en assistenten. Niet alleen het eindresultaat staat centraal, maar ook de samenwerkingen en kennisnetwerken die eraan voorafgingen.

# Thema 2

Lokale plantenkennis


Welke rol speelden inheemse gemeenschappen, tot slaaf gemaakte mensen en andere lokale kennisdragers bij het ontdekken, gebruiken, beschrijven, vastleggen en verspreiden van planten?


Veel Europese botanische werken konden alleen ontstaan dankzij lokale talenkennis, geneeskundige kennis, landbouwpraktijken, plantennamen en kennis van groeiplaatsen en toepassingen. Deze bijdragen werden vaak niet of slechts beperkt vermeld.


# Thema 3

Handelsgeschiedenis


Hoe hebben handel, kolonialisme, slavernij en contractarbeid de wereldwijde verspreiding van planten en gewassen beïnvloed?


Planten worden verbonden met handelsroutes, plantages, havens, families, buitenplaatsen, steden en economische systemen. Daarbij is aandacht voor zowel de opbrengsten in Nederland als de omstandigheden waaronder deze rijkdom werd geproduceerd.

# Thema 4

Biodiversiteit


Wat vertellen historische collecties over de verspreiding, verandering en bescherming van plantensoorten door de tijd?


Herbaria, zaden, tekeningen en botanische boeken kunnen informatie bevatten over verdwenen groeiplaatsen, uitgestorven soorten, veranderende ecosystemen en ziekten. Tegelijkertijd veranderden voormalige koloniale proeftuinen in instellingen die tegenwoordig een belangrijke rol spelen bij onderzoek en natuurbescherming.

# Thema 5

Emancipatie


Welke verhalen van vrouwen, lokale onderzoekers, illustratoren en andere onderbelichte makers verdienen opnieuw een plaats in de geschiedenis?


De Botanische Biografie onderzoekt hoe mensen zich binnen beperkende maatschappelijke en koloniale structuren ontwikkelden als kunstenaar, onderzoeker, docent of kennisdrager. Daarmee worden niet alleen vergeten namen zichtbaar, maar ook processen van zelfstandigheid, erkenning en emancipatie.

#9. Gelaagde Botanische Biografie Methode

De Botanische Biografie is meer dan een historisch onderzoek of een kunstproject. Het is een artistieke onderzoeks- en participatiemethode die botanisch erfgoed, geschiedenis, wetenschap, kunst en ontmoeting met elkaar verbindt.


Historische bronnen vormen het vertrekpunt, maar niet het eindpunt. Door archiefonderzoek te combineren met hedendaagse kunst en participatie ontstaat ruimte voor nieuwe perspectieven en verhalen die lange tijd onderbelicht zijn gebleven.


De methode is ontwikkeld om botanisch erfgoed niet alleen zichtbaar te maken, maar ook opnieuw betekenis te geven.

Per provincie worden inwoners  uitgenodigd om mee te onderzoeken, mee te maken en mee te vertellen. Zo ontstaat een levende Botanische Biografie die blijft groeien door nieuwe inzichten, ontmoetingen en verhalen.


De Botanische Biografie Methode bestaat uit een aantal opeenvolgende lagen. Iedere laag voegt een nieuwe dimensie toe. Samen vormen zij een artistiek onderzoeksproces waarin verleden, heden en verschillende perspectieven met elkaar worden verbonden.

De methode begint bij een historisch botanisch boek en eindigt bij datzelfde boek, dat door onderzoek, kunst, participatie en immersieve technologie opnieuw tot leven komt. Daarmee maakt de methode een cirkel en wordt haar oorsprong opnieuw zichtbaar.

Klik op de tabbladen voor meer informatie per laag >

Laag 1 – Vertrekpunt: Botanisch erfgoed

Iedere Botanische Biografie begint met een historisch botanisch werk dat verbonden is met de gekozen provincie. Dat kan een boek, herbarium, verzameling, serie tekeningen of een andere botanische erfgoedcollectie zijn.

Dit botanisch erfgoed vormt het vertrekpunt voor de Botanische Biografie en inspireert tot nieuw onderzoek, ontmoeting en hedendaagse verbeelding.


Doel

Het oorspronkelijke botanische erfgoed opnieuw zichtbaar, toegankelijk en beleefbaar maken.

Laag 4 – Artistieke vertaling

Het historisch botanisch erfgoed en de onderzoeksresultaten worden vertaald naar een hedendaags artistiek concept. Niet het reproduceren van het verleden staat centraal, maar het creëren van een nieuwe verbeelding die recht doet aan zowel de schoonheid als de historische context.

De artistieke vertaling vormt de brug tussen onderzoek en participatie en maakt het botanisch erfgoed opnieuw beleefbaar voor een breed publiek.


Doel

Het historische botanische erfgoed vertalen naar een hedendaagse artistieke verbeelding.


Laag 7 – Multimediale vertelling

De inzichten en resultaten uit de voorgaande lagen worden samengebracht in één multimediale vertelling. Historisch botanisch erfgoed, onderzoek, context, hedendaagse verbeelding, participatie en de tentoonstelling vormen samen één samenhangend verhaal.

De multimediale vertelling brengt de Botanische Biografie tot leven en vormt de brug naar de immersieve beleving in de volgende lagen.


Doel

De voorgaande lagen samenbrengen in één multimediale vertelling die de Botanische Biografie tot leven brengt.


#10. Verdrag van Faro: een handelingsperspectief voor botanisch erfgoed

De Botanische Biografie van Nederland sluit nauw aan bij de uitgangspunten van het Verdrag van Faro (Raad van Europa, 2005). In dit verdrag staat niet alleen het behoud van erfgoed centraal, maar vooral de betekenis die mensen eraan geven. Erfgoed krijgt waarde doordat mensen het onderzoeken, delen, bespreken en samen doorgeven aan volgende generaties.




Met de gelaagde Botanische Biografie Methode brengt de Botanische Biografie historisch botanisch erfgoed opnieuw tot leven. Ieder project begint met een authentiek historisch botanisch topstuk als fundament. Door historisch onderzoek, verschillende perspectieven, artistieke verbeelding, participatie en immersieve technieken met elkaar te verbinden, wordt een botanisch werk – soms bijna vijf eeuwen oud – vertaald naar de 21e eeuw. Zo wordt het verleden niet alleen bewaard, maar opnieuw onderzocht, beleefd en verrijkt door de samenleving van nu.

De Botanische Biografie biedt daarmee een concreet handelingsperspectief om de uitgangspunten van het Verdrag van Faro in de praktijk te brengen:

Verkennen

Historisch botanisch erfgoed toegankelijk maken door de geschiedenis overzichtelijk en in samenhang te presenteren via de Tijdlijn.

Verbinden

Verspreide kennis, collecties, verhalen en mensen samenbrengen in de Botanische Bieb, waardoor nieuwe verbanden ontstaan en botanisch erfgoed voor een breed publiek toegankelijk wordt.

Verrijken

Inwoners, kunstenaars, onderzoekers en erfgoedinstellingen laten samenwerken aan een eigentijdse Botanische Verbeelding, waarin historisch botanisch erfgoed opnieuw betekenis krijgt én nieuw erfgoed ontstaat.

Zo draagt de Botanische Biografie niet alleen bij aan het behoud en de toegankelijkheid van botanisch erfgoed, maar ook aan gebruik, historisch bewustzijn, ontmoeting, kennisdeling en actieve betrokkenheid van inwoners. Daarmee geeft de methode een eigentijdse invulling aan de uitgangspunten van het Verdrag van Faro.


#11. Internationaal perspectief: gedeeld botanisch erfgoed

De Botanische Biografie van Nederland vertelt een Nederlands verhaal, maar het botanisch erfgoed waaruit dit verhaal ontstaat is tegelijkertijd internationaal erfgoed. Veel van de planten, tekeningen en botanische beschrijvingen ontstonden in samenwerking met lokale kennisdragers, kunstenaars, verzamelaars en onderzoekers in landen als India, Indonesië, Suriname, Sri Lanka en Zuid-Afrika.


Lange tijd zijn deze werken vooral vanuit een Europees perspectief beschreven en bewaard. Daardoor zijn veel lokale stemmen, kennis en persoonlijke verhalen naar de achtergrond verdwenen of helemaal niet vastgelegd. Tegelijkertijd behoren deze boeken en collecties óók tot het culturele geheugen van de landen waar de planten groeiden en waar de kennis vandaan kwam.

De Botanische Biografie wil daarom niet alleen kijken naar wat deze collecties voor Nederland betekenen, maar ook naar de betekenis die zij vandaag hebben voor de gemeenschappen waar dit erfgoed is ontstaan.



- Welke verhalen willen onderzoekers, kunstenaars en inwoners daar zelf vertellen?

- Welke kennis is mondeling bewaard gebleven?

- Welke historische gebeurtenissen zijn belangrijk vanuit hun perspectief?

- Welke nieuwe betekenissen kunnen aan deze collecties worden toegevoegd?

Daarom kiest de Botanische Biografie nadrukkelijk voor samenwerking met internationale partners. Niet om verhalen namens anderen te vertellen, maar om ruimte te creëren voor meerdere perspectieven naast elkaar. Historici, botanici, kunstenaars, erfgoedinstellingen en inwoners worden uitgenodigd om hun eigen kennis, herinneringen en interpretaties toe te voegen. Zo ontstaat een rijker en completer beeld van de geschiedenis van planten, mensen en kennisuitwisseling.


#12. Participatieve Werkwijze

Participatie vormt een wezenlijk onderdeel van de Botanische Biografie Methode.


Onder begeleiding van een lokale kunstenaar werken inwoners van een provincie samen aan een hedendaagse verbeelding van historisch botanisch erfgoed. Het gezamenlijk creëren van één kunstwerk brengt verschillende handschriften, ervaringen en perspectieven samen.

Met elkaar in gesprek

Samen tekenen, kijken en maken blijkt een laagdrempelige manier om mensen met elkaar in gesprek te brengen. Uit eerdere projecten blijkt dat gesprekken vaak vanzelf ontstaan wanneer deelnemers een gedeelde interesse hebben zoals: planten + geschiedenis + creëren.


Een maaksessie begint met een inspirerende introductie van ongeveer een half uur over de historische achtergrond van het gekozen botanische erfgoed. Dit onderdeel is belangrijk: deelnemers maken kennis met het botanisch erfgoed van de provincie waarin zij wonen en leren dit erfgoed beter begrijpen en in context plaatsen.



Tegelijkertijd is de introductie geen droge lezing, maar eerder een inhoudelijke aanzet: een prikkelende eerste kennismaking die nieuwsgierigheid oproept. Er ontstaat ruimte voor vragen, aanvullingen, persoonlijke verhalen, ervaringen en suggesties. Op die manier ontstaat er wisselwerking en wordt het verhaal telkens rijker.

Inclusief

Bij de samenstelling van de deelnemersgroepen wordt gestreefd naar inclusiviteit op het gebeid van diversiteit in leeftijd, ervaring en culturele achtergrond. Iedereen kan zich aanmelden voor een tekendag; alle culturele achtergronden en alle niveaus van teken- en handwerkervaring zijn welkom. Daarnaast wordt actief gezocht naar deelnemers met een persoonlijke of culturele band met het land waar het historische botanische werk is ontstaan, zodat ook deze perspectieven een plek krijgen in het gezamenlijke proces.

De ambitie is dat deelnemers zich gaandeweg ontwikkelen tot actieve ambassadeurs van de biografie. Volgens het principe teach the teacher leren zij nieuwe deelnemers begeleiden, kennis doorgeven en zelfstandig tekendagen organiseren.



Zo ontstaan geleidelijk zelfstandige werkgroepen die samen een duurzame Botanische Erfgoedgemeenschap vormen.

Door samen erfgoed op een nieuwe manier in beeld te brengen,

wordt geschiedenis

intens gedeeld, beleefd en herinnerd.

#13. Ontwerp principes

De Botanische Biografie ontwikkelt samen met een partner een eigen vorm van authentieke immersieve storytelling waarin historisch botanisch erfgoed, artistiek onderzoek, 'handmade' en digitale technologie elkaar versterken.


De immersieve ervaring begint niet bij de techniek, maar bij het historische botanische boek, verdiepend onderzoek en een hedendaagse artistieke vertaling die met de hand wordt gemaakt. Lokale kunstenaars en inwoners vormen samen de menselijke en tastbare basis van het project.


Door project mapping, hoge-resolutieprojecties, ruimtelijke audio en scenografisch ontwerp te combineren, ontstaat een multimediale vertelling waarin het historisch botanisch boek opnieuw tot leven komt. De technologie ondersteunt het verhaal en versterkt de betekenis van het botanisch erfgoed, zonder de hoofdrol over te nemen.

De Botanische Biografie kiest daarmee niet voor een spectaculaire show of een digitale attractie, maar voor een zorgvuldig opgebouwde minimale ervaring waarin historische authenticiteit en artistieke verbeelding met elkaar in balans zijn.


Bezoekers worden meegenomen op een informatieve reis waarin beeld, licht en geluid het historisch botanisch boek en de verhalen daarachter opnieuw tot leven brengen. Zo ontstaat een immersieve ervaring die niet alleen informeert en verwondert, maar ook uitnodigt om vanuit planten opnieuw te kijken naar onze geschiedenis en gedeelde culturele samenleving.


Juist in een tijd waarin kunstmatige intelligentie (AI) steeds meer beelden genereert, groeit de behoefte aan authenticiteit, vakmanschap en tastbaarheid. De Botanische Biografie verbindt daarom 'handmade' en technologie in één samenhangende ervaring, waarin het historische botanische boek opnieuw tot leven komt.


#14. Precedentenonderzoek

De Botanische Biografie is niet vanuit één idee ontstaan, maar vanuit een onderzoek naar bestaande kunst-, erfgoed- en immersieve projecten die erin slagen een breed publiek op een betekenisvolle manier met geschiedenis te verbinden.


Binnen dit precedentenonderzoek is gekeken naar de onderliggende ontwerpprincipes. Welke keuzes zorgen voor betrokkenheid? Hoe versterken onderzoek, kunst en participatie elkaar? En hoe kunnen nieuwe media worden ingezet zonder dat de authenticiteit van het verhaal verloren gaat?


De inzichten uit dit onderzoek vormen de basis voor de Botanische Biografie Methode. Niet door bestaande projecten te kopiëren, maar door bewezen succesfactoren te analyseren, te combineren en verder te ontwikkelen tot een eigen artistieke onderzoeks- en participatiemethode.

#1. Draden van ons Slavernijverleden (Stichting Villa Maecenatis / Ricardo Buitenzorg


De belangrijkste inspiratiebron voor de Botanische Biografie is het project Draden van ons Slavernijverleden van Stichting Villa Maecenatis. Dit project laat zien hoe historisch erfgoed opnieuw betekenis krijgt door historisch onderzoek, kunst, participatie en regionale verbondenheid met elkaar te combineren.


Bij dit participatieve project is het proces van samen maken minstens zo belangrijk als het eindresultaat: een monumentaal wandkleed. Het ontwerp wordt gemaakt door een lokale kunstenaar met een culturele achtergrond of een aantoonbare verbinding met het land dat binnen het thema centraal staat, zoals Suriname. Achter iedere afbeelding schuilt zorgvuldig historisch onderzoek dat via de website en publicaties toegankelijk wordt gemaakt. De relatie tussen het onderzoek, de historische context, de artistieke keuzes en het uiteindelijke ontwerp van het wandkleed wordt helder inzichtelijk gemaakt.

Ontwerpprincipes vertaald naar de Botanische Biografie:

  • monumentale kunstwerken die bezoekers niet onberoerd laten;
  • een provinciale aanpak, waardoor mensen zich herkennen in hun eigen omgeving en geschiedenis;
  • samenwerking met een lokale kunstenaar die een inhoudelijke, culturele of persoonlijke verbinding heeft met het land of thema dat centraal staat;
  • handwerk als basis voor authenticiteit;
  • co-creatie met inwoners, waardoor nieuwe ontmoetingen ontstaan en verhalen worden gedeeld;
  • een duidelijke verbinding tussen historisch onderzoek, artistieke keuzes en het uiteindelijke kunstwerk;
  • verdieping via website, publicaties en educatief materiaal;
  • een open werkwijze: iedereen kan deelnemen.

Waar Draden van ons Slavernijverleden één historisch thema centraal stelt, gebruikt de Botanische Biografie planten als uitgangspunt om een breder maatschappelijk en historisch verhaal te vertellen. Vanuit één botanisch erfgoedstuk ontstaan verbindingen met onder meer botanische kunstenaars en onderzoekers, lokale plantenkennis, biodiversiteit, handelsgeschiedenis, kolonialisme, slavernij, contractarbeid, wetenschap, cultuur, landschap en emancipatie. De plant vormt daarbij de rode draad die al deze perspectieven met elkaar verbindt.

De Botanische Biografie bouwt voort op het model van historisch onderzoek, participatie en monumentale kunst, maar voegt daar een aantal eigen ontwerpprincipes aan toe die de methode verder ontwikkelen.


Aanvullende ontwerpprincipes van de Botanische Biografie

  • Digitalisering als tweede leven: de handgemaakte kunstwerken worden na voltooiing gedigitaliseerd en vormen de basis voor multimediale vertellingen, projectmapping, immersieve installaties en de Botanische Bieb. Zo groeit één fysiek kunstwerk uit tot een duurzaam digitaal erfgoedbestand dat kan worden ingezet voor educatie, tentoonstellingen en online publieksbereik.
  • Zichtbaarheid van deelnemers: deelnemers worden met naam vermeld en het gezamenlijke maakproces wordt fotografisch en audiovisueel vastgelegd. Daardoor blijft niet alleen het eindresultaat behouden, maar ook het verhaal van de mensen die het samen hebben gemaakt.
  • Toegewijde tekendagen: iedereen kan zich aanmelden voor een tekendag, álle niveaus qua teken- en handwerkervaring zijn welkom. Deelnemers werken vervolgens een volledige dag (10.00–16.00 uur) samen aan één kunstwerk. Er is geen vrije inloop. Deze gezamenlijke concentratie, toewijding en continuïteit zorgen voor kwaliteit, verdieping en onderlinge verbondenheid.
  • Provinciale eigenheid: iedere provincie krijgt een eigen artistieke techniek, handschrift en presentatievorm, passend bij het botanisch erfgoed, het verhaal en de identiteit van de provincie.
  • Meerdere presentatievormen: ieder project resulteert niet alleen in een fysiek kunstwerk, maar ook in multimediale toepassingen, online verhalen en immersieve presentaties. Daardoor bereikt het botanisch erfgoed een breder en diverser publiek en blijft het verhaal zich ontwikkelen.


#2. Studio McGuire


Studio McGuire inspireert door de manier waarop ambacht en digitale technologie elkaar versterken. Projecten als The Icebook en The Paper Architect laten zien dat een immersieve ervaring het meest overtuigt wanneer deze voortkomt uit een fysiek, met de hand gemaakt object.


Voor de Botanische Biografie bevestigt dit het uitgangspunt dat technologie nooit het vertrekpunt is. Eerst ontstaan historisch onderzoek, artistiek vakmanschap en een tastbaar kunstwerk; daarna wordt digitale technologie ingezet om het verhaal te verdiepen en bezoekers mee te nemen in een authentieke immersieve ervaring.

#3. Dogville – Lars von Trier


Dogville laat zien hoe een minimale scenografie maximale verbeeldingskracht kan oproepen. Met slechts witte lijnen op een zwarte vloer ontstaat een complete wereld waarin het verhaal belangrijker wordt dan een realistische reconstructie.


Deze benadering inspireert de ruimtelijke vormgeving van de Botanische Biografie, waarin eenvoud, licht en suggestie de aandacht volledig richten op de historische vertelling.

#4. William Kentridge


Het werk van William Kentridge is fascinerend en laat zien hoe kunst, beweging, theater en projectie op een vanzelfsprekende manier elkaar versterken. Juist doordat de kunst zichtbaar blijft, ontstaat een krachtige en menselijke vorm van authentieke immersieve storytelling.

Deze benadering sluit aan bij de ontwerpfilosofie van de Botanische Biografie, waarin het maakproces onderdeel blijft van de beleving en technologie het ambacht ondersteunt.


URLAND – Before the Story Starts



De voorstelling Before the Story Starts inspireert door de innovatieve manier waarop verhaalstructuur, verschillende perspectieven en digitale stemtechnieken samenkomen. De voorstelling laat zien hoe hedendaagse technologie kan bijdragen aan een gelaagde vertelling zonder de menselijke maat uit het oog te verliezen.


PAINTING WITH LIGHT


De projectie-installatie van Painting with Light in Theater aan het Vrijthof in Maastricht laat zien hoe subtiele bewegingen in licht en beeld een verhaal kunnen versterken. De projecties brengen het beeld tot leven zonder de aandacht af te leiden, waardoor een rustige, gelaagde en immersieve kijkervaring ontstaat.


Voor de Botanische Biografie vormt dit een inspiratiebron voor de ontwikkeling van een eigen vorm van authentieke immersieve storytelling, waarin het historische botanische boek, de hedendaagse kunstwerken en de verhalen samenkomen in één ruimtelijke ervaring.

Studio Immersief / Zuiderzeemuseum


Studio Immersief ontwikkelde voor het Zuiderzeemuseum de XR-ervaring Schokland: Geen weg terug. In deze combinatie van theater, fysieke decors en virtual reality worden bezoekers meegenomen naar het verdwenen eiland Schokland en ervaren zij van dichtbij de gevolgen van de gedwongen ontruiming in 1859. In plaats van uitsluitend informatie over te dragen, plaatst de ervaring bezoekers letterlijk midden in het verhaal.

De kracht van dit project ligt in de manier waarop historische inhoud, ruimtelijke vormgeving en immersieve technologie elkaar versterken. Bezoekers ontwikkelen niet alleen meer kennis over het verleden, maar ervaren ook de emotionele impact ervan. Daarmee laat het project zien dat immersive media een krachtig middel kunnen zijn om erfgoed toegankelijk, invoelbaar en relevant te maken voor een breed publiek.

Panorama Mesdag

Panorama Mesdag is een inspiratiebron voor de manier waarop historische informatie visueel wordt geordend en gepresenteerd. Voor de Botanische Biografie is dit principe interessant voor de ontwikkeling van een chronologische tijdlijn waarin botanisch erfgoed, historische gebeurtenissen, personen en locaties in één overzicht worden samengebracht. Zo ontstaat een duidelijke historische context die bezoekers helpt verbanden te leggen tussen verschillende thema's.


Collectie Groningen - Tapart

Collectie Groningen is een inspiratiebron voor de manier waarop erfgoed uit verschillende instellingen binnen één provincie digitaal wordt samengebracht. Collecties uit musea, archieven en andere erfgoedorganisaties zijn via één platform toegankelijk, waardoor bezoekers eenvoudig kunnen zoeken, vergelijken en verbanden leggen. Voor de Botanische Biografie is dit principe interessant om botanisch erfgoed uit bibliotheken, archieven, musea, botanische tuinen, herbariums en particuliere collecties per provincie digitaal met elkaar te verbinden en in hun historische context te presenteren.

Modemuze

Modemuze is een inspiratiebron voor de manier waarop verspreide erfgoedcollecties digitaal met elkaar worden verbonden. Door objecten uit verschillende musea en erfgoedinstellingen samen te brengen rond thema's, verhalen en makers ontstaat één toegankelijk kennisplatform. Voor de Botanische Biografie is dit principe interessant voor de Botanische Bieb, waar botanisch erfgoed met elkaar wordt verbonden tot één samenhangende digitale kennisomgeving.

#15. Resultaat

Conceptvisualisatie – gegenereerd met behulp van AI op basis van het ontwerp idee van Marian van Weert

Provinciale Botanische Biografie


Iedere Botanische Biografie resulteert in een samenhangende presentatie waarin historisch botanisch erfgoed, hedendaagse kunst en immersieve storytelling samenkomen.


Centraal staat een monumentaal sculptuur in de vorm van een groot opengeslagen boek, waarop de Botanische Biografie door middel van project-mapping tot leven komt.


Daaromheen worden de hedendaagse verbeeldingen geëxposeerd die door deelnemers onder begeleiding van een lokale kunstenaar zijn gemaakt.


Waar mogelijk wordt ook het oorspronkelijke historische botanische boek of een representatie daarvan onderdeel van de presentatie.


Na de première reist de Botanische Biografie langs bibliotheken, hortussen, botanische tuinen, open tuinen, provinciehuizen, musea, erfgoedlocaties, kastelen en buitenplaatsen.

Botanische Biografie van Nederland

De twaalf provinciale Botanische Biografieën vormen samen de Botanische Biografie van Nederland. Het uiteindelijke doel is een nationale overzichtstentoonstelling waarin twaalf monumentale opengeslagen boeken gezamenlijk het botanische verhaal van Nederland vertellen. Iedere provincie heeft een eigen immersieve vertelling, gebaseerd op haar botanisch erfgoed, geschiedenis en identiteit. Samen laten de twaalf Botanische Biografieën zien hoe planten het levensverhaal van Nederland vertellen vanuit twaalf provinciale perspectieven.

Conceptvisualisatie – gegenereerd met behulp van AI op basis van het ontwerpidee van Marian van Weert

#16. Audiovisuele en technische partners

Audiovisuele, multimediale en technische partners zijn een essentiële schakel binnen de Botanische Biografie Methode. Zij vertalen het historische onderzoek, de met de hand gemaakte kunstwerken en de verhalen naar een hoogwaardige immersieve ervaring waarin beeld, licht, projectie, geluid, animatie en interactieve technieken samenkomen.

Vanaf de conceptontwikkeling werken zij intensief samen met de artistieke leiding, onderzoekers en kunstenaars om de inhoud op een respectvolle, innovatieve en technisch hoogwaardige manier toegankelijk te maken voor een breed publiek. Door deze multidisciplinaire samenwerking ontstaat een nieuwe vorm van erfgoedbeleving.

De samenwerking richt zich niet alleen op de realisatie van de immersieve installaties, maar ook op de gezamenlijke ontwikkeling van nieuwe presentatievormen, interactieve toepassingen en innovatieve manieren om botanisch erfgoed toegankelijk en beleefbaar te maken.


#17. Partners/Lokaties/Platform

Na gebleken succes kunnen bibliotheken, hortussen, musea, buitenplaatsen en andere erfgoedlocaties één of meerdere monumentale boeksculpturen opnemen in hun eigen programmering.


De multimediale vertellingen zijn modulair opgebouwd en kunnen eenvoudig tussen locaties worden uitgewisseld. Een bibliotheek, hortus of museum kan daardoor niet alleen de eigen provinciale Botanische Biografie presenteren, maar ook die van andere provincies.


Zij krijgen toegang tot een collectie van twaalf provinciale verhalen, waardoor de programmering regelmatig kan worden vernieuwd en bezoekers steeds nieuwe Botanische Biografieën kunnen ontdekken.


Zo groeit stap voor stap een landelijk platform waarin botanisch erfgoed opnieuw zichtbaar, beleefbaar en toegankelijk wordt. Een platform waarin locaties samenwerken, kennis delen en gezamenlijk het botanische verhaal van Nederland vertellen.



We bouwen aan een landelijk netwerk waarin botanisch erfgoed opnieuw zichtbaar, beleefbaar en toegankelijk wordt.


#18. Publieksactiviteiten

De eerste prioriteit is het ontwikkelen en realiseren van een uitvoerbare provinciale Botanische Biografie en het opbouwen van het landelijke platform.


In een latere fase kunnen locaties zelf publieksactiviteiten ontwikkelen rond vragen als:

Welk verhaal vind jij belangrijk om te vertellen?

of:

Welk verhaal ontbreekt volgens jou nog?

Iedere locatie kan deze vraag op een eigen manier invullen, passend bij haar publiek, expertise en mogelijkheden. Dat kan door middel van gesprekken, lezingen, schrijfactiviteiten, workshops, lokale onderzoeksprojecten of digitale toepassingen.

De vorm hoeft niet centraal te worden voorgeschreven. Een bibliotheek kan kiezen voor verhalen en gesprekken, een hortus voor biodiversiteitsactiviteiten en een buitenplaats voor onderzoek naar de eigen historische banden met plantages en handelsgewassen.


Deze mogelijke doorontwikkeling maakt ruimte voor lokale invulling, zonder het huidige project technisch of organisatorisch te ingewikkeld te maken.


#19. Communicatie

De communicatie is opgebouwd uit verschillende, elkaar versterkende onderdelen. Per provincie wordt dit algemene communicatieplan aangevuld met regionale partners, activiteiten en communicatiemiddelen.

Klik op een tab om meer over een deel van de communicatie te lezen.

De Botanische Bieb is de digitale kennisbank van de Botanische Biografie. Hier worden historische boeken, botanische illustraties, archiefbronnen, onderzoeksresultaten en verwijzingen naar collecties samengebracht. De database verbindt objecten met planten, kunstenaars, onderzoekers, locaties, thema's en verhalen en groeit mee met iedere nieuwe provinciale biografie.


Waar mogelijk worden presentaties, lezingen, interviews en filmpjes opgenomen en gepubliceerd op YouTube. Zo blijven de verhalen en onderzoeksresultaten ook na afloop van activiteiten toegankelijk voor een breed publiek en kunnen zij eenvoudig worden gedeeld en hergebruikt voor erfgoedinstellingen en geïnteresseerden.

Scrollytelling als digitale vertelvorm. Terwijl de bezoeker door de pagina scrolt, ontvouwt het verhaal zich stap voor stap met historische afbeeldingen, illustraties, kaarten, archiefstukken, minimale animaties, audio en video. Deze vorm van storytelling maakt complexe geschiedenis toegankelijk, houdt de aandacht vast en stimuleert bezoekers om verder te ontdekken.

De Botanische Biografie werkt samen met bibliotheken, hortussen, botanische tuinen, musea, erfgoedinstellingen en andere lokale partners. Zij spelen een belangrijke rol in het bereiken van een breed publiek.


Partners communiceren via hun eigen websites, nieuwsbrieven, sociale media, activiteitenagenda's en perscontacten over tekendagen, lezingen, tentoonstellingen en andere publieksactiviteiten. Door deze gezamenlijke communicatie wordt de zichtbaarheid van de Botanische Biografie aanzienlijk vergroot en wordt een breed en divers publiek bereikt.


Daarnaast dragen partners bij aan de inhoudelijke verspreiding van kennis door bezoekers, vrijwilligers en hun eigen netwerken actief te betrekken bij de activiteiten en verhalen van de Botanische Biografie.

#20. Ambitie 2032


#1.

De Botanische Biografie heeft duizenden bezoekers bereikt en botanisch erfgoed opnieuw zichtbaar gemaakt in bibliotheken,

musea, hortussen, botanische tuinen en erfgoedlocaties.


#2.

In 2032 is de Botanische Biografie van Nederland uitgegroeid tot hét landelijke platform voor botanisch erfgoed. De Botanische Tijdlijn, Botanische Bieb & Botanische Verbeelding vormen samen een groeiend netwerk waarin historisch onderzoek, kunst, participatie en digitale technologie met elkaar zijn verbonden.


#3.

De bijdrage van lokale kennisdragers, inheemse gemeenschappen en andere vaak onderbelichte stemmen heeft een vanzelfsprekende plaats gekregen binnen het verhaal van de botanische wetenschap en het cultureel erfgoed.

#4.

De Botanische Biografie heeft bijgedragen aan een groter historisch bewustzijn over de rol van planten in de ontwikkeling van Nederland. Verhalen over handel, wetenschap, kunst, kolonialisme, slavernij, contractarbeid, biodiversiteit en landschap worden vanuit het perspectief van planten verteld en met elkaar verbonden.



#5.

De Botanische Biografie is uitgegroeid tot een internationaal netwerk waarin Nederland en de landen van oorsprong gezamenlijk werken aan onderzoek, kennisdeling en nieuwe perspectieven op gedeeld botanisch erfgoed.


#6.

In iedere provincie is een Botanische Erfgoedgemeenschap ontstaan waarin kunstenaars, onderzoekers, erfgoedinstellingen, vrijwilligers en inwoners samenwerken aan onderzoek, participatie en nieuwe verbeeldingen van botanisch erfgoed.


#7.

Via de Botanische Biografie is de opgebouwde kennis duurzaam toegankelijk geworden voor publiek, onderzoekers en erfgoedinstellingen.


#21. Doelgroep

De Botanische Biografie van Nederland richt zich op een breed publiek van ongeveer 15 tot 85 jaar. Het project brengt mensen samen die geïnteresseerd zijn in tekenen, creeëren, planten, geschiedenis, kunst, erfgoed, natuur en cultuur.

Bijzondere aandacht gaat uit naar mensen met een culturele of familiale achtergrond in landen waarmee het Nederlandse botanische erfgoed historisch verbonden is, zoals India, Indonesië, Suriname, Sri Lanka, Zuid-Afrika en het Caribisch gebied. Hun kennis, ervaringen en perspectieven zijn van grote waarde voor het verrijken van het verhaal.



Een belangrijke doelgroep bestaat uit actieve inwoners van een provincie, waaronder pensionado's, die hun creativiteit willen inzetten voor een groot botanische kunstproject.

Door samen te tekenen, onderzoeken en verhalen te delen ontstaat een diverse gemeenschap waarin verschillende generaties, achtergronden en perspectieven elkaar ontmoeten en bijdragen aan een gedeelde Botanische Biografie.

Tegelijkertijd nodigt de Botanische Biografie ook jongeren, studenten en beginnende makers uit om via kunst en onderzoek kennis te maken met botanisch erfgoed.

#22. Bereik

...........

#20. Organisatie en samenwerking

De Botanische Biografie van Nederland wordt ontwikkeld onder artistieke leiding van Marian van Weert, initiatiefnemer en ontwikkelaar van de Botanische Biografie Methode. Zij is verantwoordelijk voor de artistieke visie, de inhoudelijke koers, het historisch onderzoek, de ontwikkeling van de methode en de landelijke coördinatie van het project.


Stichting i.o.

De Botanische Biografie van Nederland wordt ondergebracht in een onafhankelijke stichting.

Bestuur

  • Voorzitter – vacant
  • Penningmeester – vacant
  • Secretaris – vacant

Organisatie

Naarmate het project zich ontwikkelt, wordt de organisatie stapsgewijs uitgebreid met onder andere:

  • Communicatiespecialist
  • Fondsenwerver
  • Lokale Projectleider
  • Vrijwilligers
  • Stagiairs


Na de realisatie van de eerste Botanische Biografie wordt het landelijke netwerk verder uitgebreid met lokale kunstenaars en provinciale projectleiders, zodat iedere provincie vanuit een eigen regionaal netwerk kan worden ontwikkeld, terwijl de landelijke kwaliteit en samenhang behouden blijven.


Samenwerking

De Botanische Biografie is een samenwerkingsproject waarin kunstenaars, erfgoedinstellingen, onderzoekers en inwoners gezamenlijk werken aan het zichtbaar maken van botanisch erfgoed.

Per provincie wordt samengewerkt met:

  • lokale kunstenaars;
  • inwoners en deelnemers;
  • musea, bibliotheken, archieven, herbaria, hortussen, botanische tuinen, buitenplaatsen, landgoederen en historische verenigingen;
  • onderzoekers, universiteiten en andere kennisinstellingen;
  • gemeenschappen met een persoonlijke of culturele band met de landen van oorsprong van het botanisch erfgoed;


De samenwerking wordt per provincie opgebouwd rond het geselecteerde botanische erfgoed en de locaties die inhoudelijk met het verhaal zijn verbonden. Hierdoor ontstaat een netwerk van partners waarin historisch onderzoek, artistieke verbeelding, participatie en technologische innovatie elkaar versterken.

..............